مقدمه
همسترها به عنوان حیوانات خانگی کوچک و جذاب، طرفداران بسیاری در سراسر جهان دارند. این موجودات دوستداشتنی با رفتارهای بامزه و شبزی بودن خود، میتوانند همراهانی شیرین برای علاقهمندان به حیوانات باشند. همسترها میتوانند تا ۲ سال زندگی کنند . آنها در شب فعال هستند و در طول روز میخوابند . همسترها همه چیزخوار هستند و دوست دارند در زیستگاه خود علوفه بردارند و نقب بزنند . آنها بسیار فعال هستند و برای دویدن به فضای زیادی در زیستگاه خود نیاز دارند . یکی از ویژگیهای جالب همسترها، داشتن کیسههای گونه برای نگهداری غذا در هنگام فرار است . در این مقاله، تلاش میکنیم با نگاهی جامع به ابعاد مختلف نگهداری از این حیوان کوچک، راهنمایی کاربردی برای علاقهمندان به نگهداری همستر ارائه دهیم.
مسکن و تجهیزات مناسب برای همستر
انتخاب قفس مناسب
محل نگهداری همسترها باید تا حد امکان بزرگ باشد تا آنها بتوانند آزادانه ورزش کنند و فضای زیادی برای بالا رفتن، لانه سازی و مخفی شدن داشته باشند . حداقل اندازه مناسب برای قفس ۶۰ سانتی متر در ۳۰ سانتی متر کف و ۳۰ سانتی متر ارتفاع است، اما این بستگی به تعداد و اندازه همستر دارد . قفس باید دارای یک کف جامد با بسترهای عمیق مانند براده های چوب بدون گرد و غبار باشد تا رفتار طبیعی نقب زدن همستر را امکان پذیر کند . همسترها عاشق جویدن هستند، بنابراین قفس باید به اندازه کافی محکم و ایمن باشد تا از فرار جلوگیری کند . همسترهای نابالغ میتوانند از بین نرده های قفس به آسانی عبور کنند، پس در هنگام خرید قفس به سن همستر خود توجه داشته باشید و قفسی را انتخاب کنید که همستر نتواند از بین نرده ها عبور کند و فرار کند .
بستر مناسب کف قفس
استفاده از بستر مناسب در قفس همسترها بسیار اهمیت دارد زیرا بستر مناسب رطوبت اضافی داخل قفس را جذب میکند . برای بستر کف قفس همستر باید از مواد مناسب و غیر قابل جویدن که ضخامت بیشتر از ۷ سانتیمتر را دارند، استفاده کرد . مواد غیراستاندارد مانند براده چوب یا پوشال مولر میتوانند به سلامت همستر آسیب برسانند و مشکلاتی نظیر اختلالات پوستی، تنفسی و بینایی را ایجاد کنند . بنابراین، توصیه میشود از بسترهای تجاری مخصوص خرگوش و جوندگان استفاده کنید . مهمترین موادی که برای بستر توصیه میشود، تکه های کاغذ سفید (بدون هیچگونه جوهر و رنگ) میباشد . استفاده از تراشه های چوب کاج یا سرو به هیچ عنوان توصیه نمیشود . همچنین موادی چون پنبه و الیاف، براده های تیز چوب و کاه نیز مناسب نمیباشند .
لوازم جانبی و تجهیزات سرگرمی
میتوانید قفس همستر خود را با لولهها، تونلها، جعبههای لانه (همراه با بستر دستمال کاغذی)، نردبانها و چرخها سفارشی کنید . آنها عاشق دویدن هستند و تهیه اسباب بازی ها و سطوح مختلف برای آنها واقعاً پاداش است . همستر به طور مرتب از چرخ ورزشی خود استفاده میکند، بنابراین نوع کم صدای آن را خریداری کنید . استفاده از چرخ های میلهای به دلیل ایجاد جراحت در پا یا گیر کردن موی حیوان در آن توصیه نمیشود و باید انواع پلاستیکی و بدون پره به کار برده شود . به عنوان گونههای طعمه، آنها همیشه به مناطقی مانند جعبه های مقوایی برای پنهان شدن نیاز دارند . همسرها به طور طبیعی و ذاتی فقط در قسمت خاصی ادرار میکنند و فضولات خود را از محل خواب خود دور نگه میدارند .
اصول تغذیه صحیح همستر
رژیم غذایی پایه
رژیم غذایی همستر شما باید از غذای پلت شده، سبزیجات، میوه ها و چند خوراکی تشکیل شود . پایه اصلی تغذیه آنها معمولاً پلتهای آماده مخصوص همستر است که نیازهای غذاییشان را بهصورت متعادل تأمین میکند . بخش عمده غذای همستر، غذای خشک است که بهترین انتخاب غذای خشک آماده (پلت) با مواد مغذی کافی میباشد . استفاده از مخلوط دانه ها و غذای خشک همستر (پلت) توصیه نمیشود چون همستر به صورت انتخابی دانهها که عموماً از نظر غذایی ارزش بالایی ندارند را میخورد . حدود ۸۰ درصد غذای همستر یا ۳/۴ کاسه آنها باید از غذای پلت شده باشد که روزانه تازه میشود .
سبزیجات و میوههای مجاز
در کنار غذای اصلی، اضافه کردن سبزیجات تازه به رژیم روزانه باعث تنوع، سلامت گوارش و افزایش نشاط همستر میشود . حدود ۱۵ درصد از غذای آنها باید شامل سبزیجات برگدار هر روز باشد . سبزیجات روزانه داده میشود، اما پس از چهار ساعت آن را حذف کنید تا در قفس تجزیه نشوند . سبزیجات مجاز و مناسب برای همستر شامل سبزیجات برگدار تازه (مثل کاهوهای تیره و برگهای سبز)، فلفل دلمهای رنگی، خیار و هویج (بهصورت محدود و ترجیحاً خردشده برای جلوگیری از خفگی) است . میوهها و خوراکیها باید دو بار در هفته داده شود و همچنین در صورت عدم مصرف، پس از چهار ساعت باید حذف شوند . میوهها و دانههای مناسب بهعنوان تشویقی شامل سیب (بدون هسته)، موز، توتفرنگی و تخمه آفتابگردان ساده (بدون نمک و طعمدهنده) است .
غذاهای ممنوعه و خطرناک
برخی از غذاها مانند لوبیا، مرکبات، پیاز، سیبزمینی خام، گوجهفرنگی، سیر، شکلات و هر نوع غذایی که حاوی شکر و نمک است، برای همسترها مضر است و نباید به آنها داده شود . بادام به دلیل داشتن اسید Cyanic برای همستر مضر است . شکلات سمیترین غذا برای همه حیوانات خانگی به خصوص همستر میباشد . چیپس و تنقلات به دلیل چربی بیش از حد برای همستر مناسب نیستند . سیبزمینی خام، لوبیا قرمز خام و اووکادو میتواند برای همستر مشکلات قلبی ایجاد کند . ریواس خام و هسته سیب نیز حاوی آرسینگ هستند . همستر دستگاه گوارش حساسی دارد که نمیتواند مواد با قند بالا مانند میوهها را به مقدار زیاد تحمل کند .
آب آشامیدنی
برای تأمین آب، توصیه میشود بطریهای قطرهچکان متصل به دیواره قفس و یا کاسه آب مورد استفاده قرار گیرد . بطریهای آب هر روز باید از آب تازه پر شود و از نظر چکه کردن و گرفتگی با رسوبات و مو کنترل شود . ظرف و بطری آب هفتهای یکبار با آب و مایع ظرفشویی شسته و ضدعفونی شود و رسوبات از بخش قطرهچکان بطری زدوده شود . همسترها عادت دارند ظروف اطرافشان را پیوسته لیس بزنند تا آنها را تمیز کنند، بنابراین اگر آب را در یک ظرف ریخته و در قفس بگذارید ممکن است آلوده شود و حیوان ظرف آب آلوده را لیس بزند .
بهداشت، سلامت و مراقبتهای دامپزشکی
بهداشت قفس و محل زندگی
قفس باید به طور منظم – حداقل هر هفته – تمیز شود . هر روز محل توالت همستر را تمیز کنید تا بوی بد کاهش یابد . در صورت خیس یا مرطوب شدن، ملحفه یا لایه زیرین قفس را تعویض کنید . ظرف غذای همستر را به طور هفتگی بشویید تا از آلودگی جلوگیری شود . قفس همستر هفتهای یکبار با مواد ضدعفونی کننده بیخطر برای حیوانات شسته شود اما روزانه محل دفع فضولات تمیز گردد . از آنجایی که همسترها گوشهای حساسی دارند، قفس آنها را دور تلویزیون و بلندگو قرار ندهید .
دمای محیط و شرایط نگهداری
قفس همستر را در مکانی شاد و پرجنبوجوش قرار دهید تا او بتواند صدای گفتگو و فعالیتهای خانواده را بشنود و احساس نزدیکی کند . از قرار دادن قفس در مکانهای پر سر و صدا یا پرتنش خودداری کنید تا همستر شما بتواند در آرامش زندگی کند . از آنجایی که همستر طاقت گرما را ندارد، از قرار دادن قفس در معرض نور مستقیم خورشید، رادیاتور و منبع گرمایی خودداری نمایید . در فصل تابستان نیز باید در محل خنکتر خانه نگهداری شود . اگر دمای محیط به زیر ۱۱ درجه سانتیگراد برسد، به خواب زمستانی فرو میرود . محیط مناسب برای همسترها دارای دمای ۱۷-۲۱ درجه سانتیگراد و رطوبت ۴۰-۷۰ درصد میباشد .
نشانههای بیماری و مراجعه به دامپزشک
بهترین روش این است که همستر خانگی خود را یک بار در سال بدون توجه به سلامت ظاهریاش به دامپزشکی ببرید . همچنین بهتر است هر سه ماه یکبار همستر خود را انگلتراپی و چکاپ کنید تا از سالم بودنش مطمئن شوید . همستر خود را در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر برای معاینه ببرید: چشمهای ابری، فرورفته یا متورم، خسخس سینه، عطسه کردن، ترشح از چشم، بینی یا دهان، رشد بیش از حد دندانهای جلویی، تکههای برهنه در خز، زخم روی پا، کاهش وزن، به طور معمول نخوردن یا نیاشامیدن، اسهال یا مدفوع تغییر رنگ . نگرانیهای سلامتی که باید مراقب آن بود شامل زخمهای روی پا، خون در ادرار، از دست دادن اشتها، مدفوع شل و آبریزش بینی است .
ارتباط، بازی و تربیت همستر
آشنایی و ایجاد اعتماد
برای کمک به همستر خود در آشنایی با محیط جدید و کاهش استرس، قفس او را برای چند روز اول با یک پارچه روشن بپوشانید تا از حواسپرتیهای اضافی جلوگیری شود . قبل از اینکه به همستر جدید خود دست بزنید، بهتر است چند روز صبر کنید تا او به محیط جدیدش عادت کند . این زمان به همستر کمک میکند تا احساس امنیت و راحتی کند و از استرس ناشی از تغییرات جلوگیری شود . به همستر خود اجازه دهید تا با محیط جدیدش آشنا شود و به آن عادت کند . به آرامی همستر را در قفس جدیدش قرار دهید و سه روز به جز غذا و آب دادن کاری انجام ندهید . در این مدت سعی نکنید نوازش و یا بغلش کنید . در این مدت همستر به صدا و بوی شما و همچنین صداهای خانه خو میگیرد .
نحوه صحیح در دست گرفتن همستر
برای برداشتن همستر خود، ابتدا کف دست خود را به آرامی رو به پایین و روی کف قفس قرار دهید . آن را به آرامی به سمت همستر خود حرکت دهید، کف دست خود را به سمت بالا بچرخانید و اجازه دهید که به کف دست شما بخزد . او را در دست بگیرید و از دست دیگر خود برای جلوگیری از افتادن او استفاده کنید . سپس، به آرامی از قفس بلندش کنید . اگر همسترتان از شما میترسد، سعی کنید با در دست گرفتن یک تخمه آفتابگردان توجهاش را جلب کنید . وقتی روی دستتان آمد، به آرامی بلندش کنید و به او اجازه دهید تخمه را بخورد . به مرور زمان همستر حتی بدون خوراکی نیز به راحتی در دست شما قرار میگیرد .
بازی و فعالیتهای سرگرمکننده
همسترها به ورزش روزانه نیاز دارند . حتماً یک چرخ ورزش و فضای زیادی در زیستگاه برای همستر خود تهیه کنید . اگر همستر شما با در دست گرفتن راحت است، میتوانید به آرامی آنها را نگه دارید و بدن آنها را با دو دست در زیر نگه دارید . آنها حتی ممکن است روی شما بخزند . در غیر این صورت اسباببازیهایی در اختیار آنها قرار دهید که بتوانند خود را با آن سرگرم کنند . استفاده از توپهای مخصوص همستر برای بازی در محیط خارج از قفس گزینه مناسبی است، اما هرگز همستر خود را در حالی که با توپ است، بدون مراقب رها نکنید .
جمعبندی
در پایان میتوان نتیجه گرفت که نگهداری از همستر نیازمند آگاهی از نیازهای اساسی این حیوان کوچک و دوستداشتنی است. همسترها موجوداتی شبزی، پرانرژی و کنجکاو هستند که برای زندگی شاداب و سالم به مسکن مناسب، تغذیه صحیح، بهداشت منظم و ارتباط مؤثر با صاحب خود نیاز دارند. انتخاب قفس بزرگ با تهویه مناسب و امکانات کافی برای بازی و تحرک، اولین و مهمترین گام در نگهداری از همستر است. قفس باید مجهز به چرخ ورزش (ترجیحاً پلاستیکی و بدون پره)، تونلها و لولهها، جعبه مخفیگاه و ظروف مناسب غذا و آب باشد. بستر کف قفس باید از مواد استاندارد و غیرقابل جویدن انتخاب شود تا از مشکلات تنفسی و پوستی جلوگیری گردد.
تغذیه صحیح و متعادل نقش حیاتی در سلامت و طول عمر همستر دارد. رژیم غذایی همستر باید شامل پلتهای مخصوص به عنوان غذای اصلی (حدود ۸۰ درصد)، سبزیجات تازه (حدود ۱۵ درصد) و میوهها به عنوان تشویقی (حدود ۵ درصد) باشد. برخی غذاها مانند شکلات، مرکبات، پیاز، سیر و غذاهای شور و شیرین برای همستر بسیار مضر بوده و باید به طور کامل از رژیم غذایی او حذف شوند. آب تازه و تمیز نیز باید همیشه در دسترس همستر باشد و ظرف آب روزانه شسته و ضدعفونی شود. در نهایت، ایجاد رابطه دوستانه و صمیمی با همستر نیازمند صبر، حوصله و احترام به طبیعت اوست. همسترها برای اعتماد کردن به زمان نیاز دارند و باید در روزهای اول فرصت کافی برای آشنایی با محیط جدید پیدا کنند. برخورد آرام و ملایم، صحبت کردن با صدای نرم و استفاده از تشویقیهای مناسب به ایجاد اعتماد کمک میکند. همچنین توجه به علائم بیماری و مراجعه منظم به دامپزشک متخصص، تضمینکننده سلامت و شادابی این حیوان کوچک خواهد بود. با رعایت این نکات، میتوانید سالها از همراهی این موجود دوستداشتنی لذت ببرید و رابطهای عمیق و پایدار با او ایجاد کنید.